In de galerie van de Kunstgroep Wassenaar in de monumentale molen aan de Molenstraat is weer een nieuwe tentoonstelling te zien. Wie de trap oploopt merkt meteen wat deze plek zo bijzonder maakt: de ruimte verandert volledig zodra er ander werk hangt. Het is precies dat gevoel dat centraal stond tijdens de opening van de expositie Vier de Vorm.
Normaal gesproken heet voorzitter Otto Altmann de mensen welkom bij een nieuwe expositie, maar ditmaal nam bestuurslid Boudewijn van der Gronden het woord. Hij herinnerde het publiek eraan dat de Kunstgroep een vereniging zonder winstoogmerk is. De galerie draait niet om prestige, maar om kansen: lokale en regionale kunstenaars een podium bieden én bezoekers de gelegenheid geven kunst van dichtbij te ervaren – en zo nodig mee naar huis te nemen.
“Deze molen is iedere maand weer een andere molen,” zei hij treffend. Kunst verandert de ruimte, maar ook de blik van de bezoeker. Daarom nodigde hij iedereen uit vooral in gesprek te gaan met de aanwezige kunstenaars. Want achter de vormen schuilen verhalen.
Vier kunstenaars, vier totaal verschillende disciplines – maar één gemeenschappelijke noemer: de vorm als drager van betekenis.
De mens van deze tijd – Erik van ’t Hoff
Het werk van Erik van ’t Hoff valt meteen op door zijn ogenschijnlijke eenvoud: witte reliëfs, geometrisch, bijna minimalistisch. Maar wie dichterbij komt ontdekt dat juist het licht het werk voltooit. Schaduwen worden onderdeel van het beeld.
Van ’t Hoff werkt met dun MDF dat hij met een figuurzaag uitsnijdt. De vormen worden op een ondergrond gelijmd waardoor reliëf ontstaat. Het geheel wordt wit geschilderd zodat alleen licht en schaduw het beeld bepalen. Daarmee verschuift de aandacht van kleur naar betekenis. Zijn thema: de mens van deze tijd.
Hij verbeeldt onder andere de digitale mens, de natuurmens, de spirituele mens en de AImens. In begeleidende teksten beschrijft hij hoe technologie, wantrouwen, verleiding en zingeving elkaar beïnvloeden. In het werk over kunstmatige intelligentie klinkt twijfel door: gemak kan verantwoordelijkheid verdringen. In de natuurmens overheerst verwondering en kwetsbaarheid van de aarde. In de spirituele mens zoekt hij stilte en innerlijk bewustzijn.
Zijn slotwerk draagt de titel Hoop – de nieuwe mens. Ondanks snelle veranderingen gelooft hij uiteindelijk in een positieve ontwikkeling.
Bij Van ’t Hoff ontstaat vorm dus niet alleen uit materiaal, maar uit ideeën. De schaduw wordt metafoor: wat we niet direct zien, bepaalt wat we begrijpen.
Innerlijke tijd en herinnering – Sona Sahakian
Waar Van ’t Hoff met reductie werkt, kiest Sona Sahakian juist voor gelaagdheid. Zij noemt haar werkwijze zelf een mixing palette: schilderkunst, collage, fotografie, video, tekst en geluid kunnen in één werk samenkomen.
De jonge kunstenaar, afgestudeerd aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag, presenteert meer dan twintig werken in de molen. Kleine en grotere stukken vormen samen een visueel dagboek. Titels maken daarbij integraal deel uit van het werk.
Haar kunst draait om innerlijke tijdsbeleving – herinneringen die niet verdwijnen maar transformeren. Verleden en heden lopen door elkaar en creëren een tijdloze dimensie. Thema’s als leven, dood en wedergeboorte keren terug, net als balans tussen donkere en lichte periodes in het leven.
Sahakian werkt ook met poëzie en film. Soms kan de bezoeker via een QR-code een gedicht beluisteren of een videowerk bekijken. In een ander project combineerde ze film en boek tot een “video-book”: wanneer het geopend wordt start automatisch een bewegend beeld.
Zelf omschrijft ze haar doel eenvoudig: mensen uitnodigen een innerlijke reis te maken en te ontdekken wat hun persoonlijke schatkist is.
Haar werk vraagt geen snelle blik maar tijd – passend bij haar thema. Vorm wordt hier drager van herinnering.
De tastbare stilte – Carole Swarthof
Midden in de ruimte staan de beelden van Carole Swarthof. Ze vormen letterlijk het driedimensionale hart van de tentoonstelling. Waar schilderijen en reliëfs bekeken worden, willen deze beelden bijna vanzelf aangeraakt worden – en dat mag ook.
Swarthof werkt volgens de taille directe methode: zonder volledig vooropgezet plan begint zij direct in de steen te hakken. De vorm ontstaat in dialoog met het materiaal. De steen “vertelt” als het ware wat mogelijk is.
Ze gebruikt uiteenlopende steensoorten zoals marmer, albast, serpentijn en travertijn. Elk materiaal heeft eigen eigenschappen: albast laat licht door, marmer toont tekening, serpentijn geeft diepte. Haar vormen zijn vloeiend en organisch, vaak opengewerkt. Thema’s als verbinding, vrijheid en beweging keren steeds terug.
Naast steen toont ze ook bronzen versies, gemetalliseerde 3D-prints en keramische sculpturen. In recente series zoals Bosgeesten en Elementen onderzoekt ze de relatie tussen mens en natuur en de invloed van klimaatverandering.
Voor Swarthof is hakken in steen een innerlijke zoektocht: via materie naar essentie. Vorm wordt hier stilte.
Glas tussen orde en humor – Martine Knoppert
Op de bovenverdieping en in de vitrines schitteren de glasobjecten van Martine Knoppert. Heldere vormen, rustige kleuren – maar met verrassende tegenhangers. Strakke vlakken botsen soms met speelse details of figuratieve elementen.
Knoppert werkt met glasplaten die in een computergestuurde oven worden versmolten (fusing) en vervormd (slumping). Daarna volgen koude bewerkingen zoals slijpen en zandstralen. Ze gebruikt vaak gewoon vensterglas of figuurglas met reliëfstructuur.
De laatste jaren voegt ze steeds vaker menselijke figuren toe. Daarmee ontstaat humor of een persoonlijk verhaal: stemming, loslaten of relatie. De abstractie krijgt een menselijk gezicht.
Naast kunstenaar is Knoppert docent en auteur van boeken over glasbewerking. Haar werk laat zien hoe technische beheersing en speelsheid elkaar kunnen versterken.
Bij haar wordt vorm een gesprek tussen orde en emotie.
Eén thema, vier perspectieven
Wat deze tentoonstelling bijzonder maakt is dat het thema Vier de Vorm geen stijl voorschrijft. Integendeel: het laat zien hoe verschillend kunstenaars met vorm omgaan.
• Bij Van ’t Hoff wordt vorm idee en schaduw.
• Bij Sahakian wordt vorm herinnering en ervaring.
• Bij Swarthof wordt vorm materie en verstilling.
• Bij Knoppert wordt vorm structuur en persoonlijkheid.
De molen bewijst daarmee opnieuw haar kracht als tentoonstellingsruimte: geen neutrale witte doos, maar een plek waar werken elkaar ontmoeten en versterken. Bezoekers dwalen van reliëf naar glas, van steen naar video en ontdekken telkens een andere betekenis van hetzelfde woord.
Zoals Boudewijn van der Gronden bij de opening zei: kunst verandert een ruimte – maar vooral de kijker.
Praktische informatie
Vier de Vorm is te zien van 14 februari t/m 8 maart in de galerie van de Kunstgroep Wassenaar, Molenstraat, Wassenaar.
Openingstijden: vrijdag t/m zondag van 14.00 tot 17.00 uur.
De kunstenaars zijn regelmatig zelf aanwezig, dus vragen stellen mag – graag zelfs. Dat blijkt misschien wel de mooiste vorm van deze expositie: het gesprek.
Door Tom Rietveld
