Dit mag je niemand vertellen, maar ik heb het vermoeden dat er ergens in Huize De Paauw een apparaat staat dat dag en nacht plannen maakt. Een soort koffiemachine, maar dan voor beleidsstukken
Je drukt op een knop en hop, daar rolt weer een visie, programma of toekomstverkenning uit.
Maar goed, eerst maar eens een terugblik van de grote plannen die in 2022 werden gelanceerd. Het jaar 2022, je weet wel, dat jaar waarin Wassenaar ongeveer opnieuw werd uitgevonden.
Er kwamen plannen voor het verkeer. Plannen voor het centrum. Plannen voor duurzaamheid. Plannen voor participatie.
Participatie, oftewel: u mag meedoen.
Neem nou het centrumplan
Dat zou het dorpshart mooier maken. Nieuwe bestrating, nieuwe inrichting, een centrum waar iedereen trots op kon zijn. Totdat iemand de rekenmachine pakte. Toen bleek het plan anderhalf miljoen euro duurder.
En toen gebeurde er iets typisch Wassenaars. Het plan werd niet afgeblazen. Nee hoor. Het werd “heroverwogen”. Dat is een prachtig woord in de politiek. Het betekent eigenlijk: we leggen het even weg tot niemand meer weet waar het ligt. Uiteindelijk toch maar begonnen en afgemaakt. Reacties: positief en negatief, waren er genoeg.
Verkeer en participatie
Dan het verkeer. Daar zijn inmiddels zoveel studies naar gedaan dat je er bijna een nieuwe opleiding van kan maken: “Wetenschap van het Wassenaars Verkeersonderzoek.”
Elke paar jaar komt er een nieuw rapport. Met pijltjes, grafieken en conclusies.
En ondertussen staat het verkeer op de Rijksstraatweg nog steeds zo vast dat je rustig een boterham kan smeren.
Maar goed, we mogen wel overal in Wassenaar 30 km rijden. Iedereen is daar heel gelukkig mee, maar een heroverweging wordt niet uitgesloten!
Kleine successen
Maar eerlijk is eerlijk: er zijn ook dingen die wél gelukt zijn. Er kwam een nieuwe gymzaal. Er staat een strandpost. En gemeentelijke gebouwen worden zuiniger met energie. En we hebben weer eigen ambtenaren. Dat is prettig. Dan hoeven ze niet meer naar Voorschoten te bellen als de printer het niet doet.
Alleen viel mij iets op. Wassenaar is een dorp waar we geweldig goed in zijn: beginnen.
We beginnen onderzoeken.
We beginnen visies.
We beginnen participatieavonden.
Maar het echte talent van het dorp ligt ergens anders: we zijn namelijk wereldkampioen in doorgaan met praten.
Ik keek naar Bikkie (ik heb een nieuwe bank ontdekt, vlak bij het woonwagenpark in de wijk Molenaar, heerlijk rustig), die ondertussen een eend in de sloot zat te bekijken, en ik zei:
“Jongen, volgens mij moet er in De Paauw één nieuwe afdeling komen.”
Niet Strategie. Niet Visie. Maar gewoon: Afdeling Klaar.Want plannen zijn prachtig, maar uiteindelijk wil een dorp maar één ding weten: wanneer is het af?
Bikkie keek me aan alsof hij het antwoord al wist. Toen schudde hij zich uit. Misschien is dat wel het echte geheim van Wassenaar.
Intussen kwamen er dreigende luchten op me af, waardoor ik genoodzaakt was sneller huiswaarts te keren dan ik eigenlijk wilde. Nauwelijks binnen barstte er een bui los. Dat kwam goed uit, want ik wilde het overdrachtsdossier 2026 doornemen.
Vooruitblik naar 2026
Nou, ik kan u vertellen: het is een stapel papier waar je een kleine houtkachel behoorlijk mee kan stoken. Honderddrie tekstpagina’s. Honderddrie! Echt waar: een gemiddelde roman, maar dan zonder moord, achtervolging of liefdesaffaire.
Ik dacht: laat ik eens kijken wat ze in het gemeentehuis allemaal bedacht hebben voor ons dorp.
Eerst maar eens het begin en toen dacht ik gelijk ‘ze hebben het goed gezien’. Wassenaar, staat er, is een groene gemeente met bossen, duinen, brede lanen. Mooi, rustig en een hoge kwaliteit van leven. Mensen zijn tevreden. We hebben strand, duinen en een dorpskern waar je nog iemand tegenkomt die je kent. Dat staat gewoon zwart op wit in dat rapport. Nou daar hoef je geen professor voor te zijn. Dat wist mijn opa al toen hij met een melkkar over de Berkheistraat hobbelde.
Maar ja….daarna begint het echte verhaal.
De grijze golf
We hebben hier bijna 28.000 inwoners lees ik. En wat blijkt? We worden steeds ouder. De gemiddelde leeftijd in het dorp is bijna 46 jaar, een paar jaar ouder dan het landelijke gemiddelde. Dat betekent dat straks bijna een derde van het dorp 65-plusser is. In het rapport staat zelfs, dat we van ongeveer 26% ouderen naar ruim 31% gaan in 2040. Bijna een derde van het dorp dus! Ik had je dat zonder rapport kunnen vertellen. Loop maar eens op dinsdagochtend over de markt, meer rollators dan wandelaars.
Het heeft echter ook voordelen: oudere Wassenaarders doen veel vrijwilligerswerk. Bij sportclubs, kerken, verenigingen noem maar op. Zonder hen zou het halve dorpsleven stilvallen. Maar er zit ook een kant aan waar je even over moet nadenken. Want als iedereen oud wordt en er weinig jonge mensen bijkomen, dan krijg je een dorp waar de kleinkinderen alleen nog op zondagmiddag langskomen. En waarom komen die jonge mensen niet? Nou, dat staat er oom netjes in.
Huizenprijzen
Het rapport zegt: te weinig woningen. Nou, verrassing!
Hou je vast: de gemiddelde woningprijs ligt rond de negen ton. Negenhonderdduizend euro. Gemiddeld bijna een miljoen voor een huis…toen ik dat las, verslikte ik me bijna in mijn koffie.
Vroeger kocht je voor dat geld een boerderij, drie koeien en een tractor. Tegenwoordig krijg je er een rijtjeshuis en een hypotheek voor waar je tot je pensioen aan vastzit. En dus staat er in het rapport dat er meer woningen nodig zijn. Vooral voor middeninkomens: leraren, verpleegkundigen, politie – mensen die het dorp draaiende houden. Want zonder hen wordt Wassenaar langzaam een dorp voor alleen heel rijk en heel oud.
Dat lijkt me niet helemaal de bedoeling. Dus bouw wat erbij, maar hou het Wassenaar. Geen betonnen dozen zoals in de grote stad.
Internationaal Wassenaar
Dan hebben we nog een bijzonder hoofdstuk: internationaal wassenaar.
De Amerikaanse ambassade zit hier, straks komt de ambassade van Qatar, en er wonen veel expats. Volgens het rapport heeft meer dan 40% van de inwoners heeft een migratieachtergrond.
Als je niet oppast heeft Wassenaar straks twee dorpen:
●een internationaal Wassenaar
●en een oud Wassenaar
Dat zou zonde zijn.
Nou dat merk je in het dagelijkse leven ook wel. Internationale scholen, diplomaten, mensen die met een accent een broodje bestellen bij mijn favoriete bakker (Kaptein op de Luifelbaan). Best gezellig eigenlijk. Geeft het dorp een beetje wereldgevoel.
Maar het rapport zegt ook, dat het belangrijk is, dat die internationale bewoners meedoen met het dorpsleven. Dat ze niet alleen in hun eigen kring blijven hangen. En daar heb ik wel een idee over. Laat ze lid worden van Blauw-Zwart, Olympia, de Kieviten, de tennisclub of de Oranjevereniging. Zet ze achter de bar bij het dorpsfeest bij ons nieuwe raadslid en uitbater van Café Rooie Cor. Je hebt meteen integratie waar geen beleidsnota tegenop kan.
Dan lees ik verder over de gemeentelijke organisatie
Sinds een paar jaar is Wassenaar weer zelfstandig, na het stopzetten van de samenwerking met Voorschoten. Er werken nu zo’n 300 mensen voor de gemeente. Tachtig procent zijn wettelijke taken: paspoorten, vergunningen, onderhoud, handhaving. Dingen die gewoon moeten gebeuren. Dan klinkt misschien saai, maar als je ooit een paspoort nodig hebt, drie dagen voor vertrek naar Spanje, dan ben je blij dat er iemand op dat gemeentekantoor zit.
Het rapport waarschuwt wel dat de werkdruk hoog is en dat er duidelijke keuzes gemaakt moeten worden. Nou, dat klinkt mij logisch in de oren. Je kan als gemeente niet alles tegelijk willen. Er staat ook een stuk over digitalisering en kunstmatige intelligentie. Computers die slimmer worden, data, algoritmes, dat soort woorden waar ik een beetje jeuk van krijg. Ik zeg altijd: digitaliseren is prima.
Maar zorg wel dat er ook nog gewoon een mens achter de balie zit. Want niet iedereen van tachtig gaat zijn vergunning aanvragen via een app. Daar komt bij, dat de ontvangst ook niet altijd gaat zoals je wilt. Het overkwam mij tweemaal: eerst bij het aanvragen van mijn nieuwe rijbewijs en de tweede keer bij het ophalen ervan. Je maakt via internet, jaja dat lukt mij nog wel, een afspraak. Vervolgens ga je naar het gemeentekantoor op het tijdstip dat je hebt afgesproken. Op de balie staat een apparaatje waarop je je meldt met naam en tijd van de afspraak. Dan krijg je een numm er van de balie waar je moet zijn.
Tot mijn verrassing zat er beide keren niemand op de banken dus dacht ik, ik ben zo aan de beurt. Een misverstand. Hoewel alle balie’s onbezet waren verschijnt er op een beeldscherm op het afgesproken tijdstip jouw nummer en het nummer van de balie. Alle andere loketten waren onbezet toen ik er aan kwam (± 10 minuten voor tijd) ook bij het ophalen van mijn nieuwe hetzelfde verhaal. Het lijkt het Zeeuws meisje wel: niks teveel hoor!
Het Ravijnjaar
Vanaf 2026 krijgen gemeenten minder geld van Den Haag. Ravijnjaar noemen ze dat. Ik dacht eerst dat er ergens in Wassenaar een sinkhole lag waar we met z’n allen in gingen vallen. Maar het blijkt gewoon een financieel ravijn te zijn. Minder geld dus, maar zolang ze niet bezuinigen op stoeptegels en honden uitlaatvelden, komt het wel goed.
Maar goed er komt nog een hoofdstuk over Veiligheid, leefbaarheid, toerisme
Afval, handhaving, openbare ruimte – je ziet waar het goed gaat door een rondje door het dorp te lopen.
Toerisme is prachtig, maar moet de leefbaarheid niet bedreigen. Duinrell trekt veel bezoekers, dat mag best. Dat park trekt ieder jaar een hoop bezoekers, maar laten ze hun auto op hun parkeerplaats zetten en niet ‘gratis’ op ons Berkheiveld. Maar laten we wel eerlijk zijn: zonder Duinrell zou het dorp een stuk rustiger zijn – maar ook een stuk minder levendig.
En dan hebben we nog het strand, de Wassenaarse Slag. Prachtige plek. In de zomer staat het er soms zo vol dat je denkt dat half Den Haag hier vakantie viert. Het rapport zegt, dat het goed in balans moet blijven. Toerisme is mooi, maar het moet niet ten koste gaan van de leefbaarheid. Helemaal mee eens.
Sociaal evenwicht
Wat mij ook opviel in het rapport is, dat het dorp grote verschillen in inkomsten en vermogen kent. Wassenaar heeft veel rijke mensen, maar ook inwoners die het financieel moeilijker hebben. En die twee groepen ontmoeten elkaar steeds minder vaak. Dat vind ik persoonlijk het gevaarlijkste stukje van het hele rapport. Want een dorp blijft alleen een dorp als mensen elkaar nog tegenkomen. Op het sportveld, bij de supermarkt, bij een dorpsfeest. Als iedereen in zijn eigen wereld leeft, dan raak je dat kwijt!
Conclusie
En dan na honderd pagina’s plannen, cijfers en grafieken kom ik tot één simpele conclusie: het rapport is eigenlijk best goed. Het beschrijft eerlijk en nuttig waart Wassenaar staat en wat er allemaal speelt. Maar papier is geduldig. Zoals mijn vader vroeger zei toen hij een plan van de gemeente hoorde:
“Een dorp bestuur je niet met papier, maar met gezond verstand.”
En zolang dat nog ergens in een lade van het gemeentehuis ligt, komt het met Wassenaar heus wel goed.
Nou, ik ga eerst even lekker uitrusten in mijn stoeltje. Dat heb ik wel verdiend na zoveel denkwerk. De gemeente Wassenaar doet dat overigens al jaren: denken. Want daar begint uiteindelijk alles.
Sam Babbel
