Vrijwilligersorganisaties in Wassenaar draaien grotendeels op vrijwilligers van 45 jaar en ouder, terwijl het aantrekken van nieuwe vrijwilligers steeds lastiger wordt. Dat blijkt uit een enquête van de Vrijwilligerscentrale Wassenaar (VCW) onder 64 stichtingen en verenigingen. Volgens de VCW is de respons representatief voor het vrijwilligerslandschap in de gemeente, waar ruim 10.000 vrijwilligers actief zijn bij meer dan 250 organisaties.
Het onderzoek laat zien dat vrijwilligerswerk stevig is verankerd in Wassenaar, maar dat de vergrijzing van het vrijwilligersbestand en de werving van nieuwe vrijwilligers belangrijke aandachtspunten zijn. Daarnaast blijkt dat veel organisaties volledig afhankelijk zijn van vrijwilligers: 42 van de 64 organisaties (66 procent) hebben geen betaalde medewerkers in dienst.
Vrijwilligersbestand wordt ouder
De leeftijdsopbouw van vrijwilligers springt het meest in het oog. Bij slechts 26 van de 64 organisaties (40 procent) zijn jongeren tot 25 jaar actief als vrijwilliger. Daarnaast geven 17 organisaties (27 procent) aan helemaal geen vrijwilligers jonger dan 45 jaar te hebben. Vrijwilligers van 45 jaar en ouder zijn daarentegen bij vrijwel alle organisaties actief. Volgens de onderzoekers brengt die ontwikkeling risico’s met zich mee voor de continuïteit en toekomstbestendigheid van organisaties.
De verschillen tussen sectoren zijn duidelijk zichtbaar. Binnen zorg- en welzijnsorganisaties bestaat het vrijwilligersbestand vooral uit 45-plussers, met een relatief groot aandeel vrijwilligers van 68 jaar en ouder. Jongere vrijwilligers zijn daar nauwelijks vertegenwoordigd. Bij sport- en recreatieorganisaties verschilt de samenstelling per vereniging. Zo trekken scoutinggroepen vooral jongere vrijwilligers aan, terwijl golfverenigingen juist veel oudere vrijwilligers hebben.
Werving verloopt vaak moeizaam
Ook het vinden van nieuwe vrijwilligers blijft voor veel organisaties lastig. Ongeveer een kwart van de organisaties zegt weinig moeite te hebben met de werving, terwijl een even grote groep juist een duidelijk tekort aan vrijwilligers ervaart. De helft van de organisaties bevindt zich daar tussenin en omschrijft de werving als moeizaam. Volgens de enquête doet deze situatie zich in vrijwel alle sectoren voor.
Vrijwilligers stoppen volgens de organisaties meestal door veranderingen in hun privésituatie. In de sector zorg en welzijn spelen daarnaast fysieke beperkingen en praktische belemmeringen een grotere rol.
Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat vrijwilligers zich vooral inzetten vanuit maatschappelijke betrokkenheid. Het bijdragen aan de samenleving en het onderhouden van sociale contacten worden het vaakst genoemd als motivatie voor vrijwilligerswerk.
Ook op het gebied van inclusiviteit zien de onderzoekers kansen. Ongeveer de helft van de organisaties heeft al vrijwilligers met een internationale of migratieachtergrond. Tegelijkertijd geeft ongeveer vier op de vijf organisaties aan open te staan voor vrijwilligers met een internationale achtergrond en ruim driekwart voor vrijwilligers met een migratieachtergrond.
Verder beschikt 36 van de 64 organisaties (56 procent) over een vastgesteld vrijwilligersbeleid. Dat aandeel ligt hoger binnen zorg en welzijn dan bij sport- en recreatieorganisaties. Slechts 9 procent van de organisaties maakt gebruik van een digitale roosterplanner voor vrijwilligers; bijna de helft geeft aan daar geen behoefte aan te hebben.
Representatieve enquête
De VCW voerde de enquête eind 2025 uit onder circa 200 vrijwilligersorganisaties, waaronder stichtingen en verenigingen. In totaal vulden 64 organisaties de vragenlijst in, goed voor een respons van ruim 30 procent. Volgens de organisatie is die respons representatief voor het vrijwilligerslandschap in Wassenaar. Dit rapport vormt het eerste deel van het onderzoek en richt zich uitsluitend op organisaties. In 2026 wil de VCW ook een enquête onder individuele vrijwilligers uitvoeren om een completer beeld van het vrijwilligerswerk in Wassenaar te krijgen.
Vervolg
De VCW zegt de resultaten de komende jaren te gebruiken om organisaties verder te ondersteunen. Daarbij wil de organisatie zich onder meer richten op het bereiken van jongere vrijwilligers, het stimuleren van inclusiviteit, het versterken van vrijwilligersbeleid en het ondersteunen van organisaties bij praktische vraagstukken rond vrijwilligerswerk.
