Wie woensdagavond 12 augustus de gedeeltelijke zonsverduistering wil bekijken, doet er verstandig aan een goedgekeurde eclipsbril te gebruiken. Het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap (NOG) waarschuwt dat één verkeerde blik naar de zon al blijvende schade aan het netvlies kan veroorzaken. De verduistering is in Nederland zichtbaar tussen 19.17 en 21.03 uur en bereikt rond 20.11 uur haar hoogtepunt. Dan wordt ongeveer 90 procent van de zon door de maan bedekt. Zo’n grote verduistering was hier voor het laatst te zien in 1999.
Schade merk je vaak pas later
Tijdens een zonsverduistering lijkt de zon minder fel. Daardoor kijken mensen vaak langer omhoog, terwijl nog altijd een grote hoeveelheid licht het netvlies bereikt.
Wie rechtstreeks in de zon kijkt, loopt risico op retinitis solaris: beschadiging van het netvlies door fel zonlicht. Die schade is verraderlijk, omdat het netvlies geen pijnzenuwen bevat. Klachten ontstaan daarom vaak pas uren later.
Mensen kunnen last krijgen van wazig zien, een donkere of blinde vlek in het midden van het beeld of vervormde beelden. Ook het hoornvlies kan door uv-straling beschadigd raken. Dat veroorzaakt juist wel klachten, zoals brandende of tranende ogen, lichtgevoeligheid en het gevoel alsof er zand in het oog zit.
Veel mensen herstellen binnen enkele weken of maanden, maar de schade kan ook blijvend zijn. Voor beschadiging van het netvlies bestaat geen behandeling.
Gewone zonnebril is niet voldoende
Volgens het NOG is een goedgekeurde eclipsbril de veiligste manier om de verduistering te bekijken. Ook een lasbril met verduisteringsgraad 13 of 14 biedt voldoende bescherming. Een gewone zonnebril, hoe donker ook, houdt daarvoor onvoldoende licht tegen.
Ook geïmproviseerde oplossingen, zoals meerdere zonnebrillen over elkaar, cd’s, dvd’s, fotonegatieven, donker glas of reflecties in water, zijn ongeschikt. Deze materialen beschermen het netvlies niet tegen de schadelijke hoeveelheid zonlicht.
Controleer voor gebruik of een eclipsbril is voorzien van het ISO 12312-2-keurmerk, geen beschadigingen vertoont en afkomstig is van een betrouwbare leverancier.
Let extra op kinderen
Kinderen zijn vaak nieuwsgierig naar een zonsverduistering en kijken gemakkelijker rechtstreeks naar de zon. Daarom adviseert het NOG om kinderen alleen onder toezicht en met geschikte eclipsbescherming te laten kijken.
De organisatie waarschuwt bovendien voor de zogenoemde #sungazing-trend op sociale media. Daarbij wordt beweerd dat rechtstreeks in de zon kijken goed zou zijn voor de gezondheid of concentratie. Daarvoor bestaat geen wetenschappelijk bewijs. Integendeel: volgens oogartsen kan het juist leiden tot blijvende oogschade.
Zo bekijk je de verduistering veilig
Wie de eclips wil zien, kiest het beste een plek met vrij uitzicht naar het noordwesten, waar de zon tijdens het hoogtepunt laag boven de horizon staat. Gebruik je een verrekijker, telescoop of camera, dan is een speciaal zonnefilter op de lens noodzakelijk. Alleen een eclipsbril dragen is daarbij niet voldoende en kan zelfs gevaarlijk zijn.
Heb je geen goedgekeurde eclipsbril? Bekijk de verduistering dan indirect, bijvoorbeeld via een livestream of op een scherm. Vanuit Nederland is er tijdens deze gedeeltelijke zonsverduistering geen enkel moment waarop veilig zonder oogbescherming naar de zon kan worden gekeken, omdat altijd een deel van de zon zichtbaar blijft.
Bron: Nederlands Oogheelkundig Gezelschap, Radar – AvroTros
