Geacht college, Geachte leden van de gemeenteraad,
Met belangstelling hebben wij kennisgenomen van de gemeentelijke interessepeiling naar een mogelijke museale functie.
Als initiatiefnemers van het idee om in Wassenaar een Dorpsmuseum te realiseren, juichen wij het toe dat de gemeente deze mogelijkheid serieus onderzoekt. Een museum dat de geschiedenis van Wassenaar verzamelt, bewaart en toegankelijk maakt, kan naar onze overtuiging een belangrijke aanvulling zijn op het culturele en maatschappelijke aanbod van ons dorp.
Tegelijkertijd maken wij ons grote zorgen over het uitgangspunt dat de gemeente geen financiële bijdrage zou willen leveren aan de inrichting en exploitatie van een eventuele museale functie.
Wij vinden dat uitgangspunt te voorbarig en daarmee mogelijk bepalend voor de uitkomst van de interessepeiling en de verdere haalbaarheidsverkenning.
Eerst duidelijkheid over de randvoorwaarden
Een museale functie is iets anders dan een commerciële activiteit die volledig uit eigen inkomsten kan worden bekostigd.
Een lokaal museum heeft een publieke functie. Het bewaart het collectieve geheugen van de gemeente, verzamelt en beheert erfgoed, biedt educatie, organiseert activiteiten en maakt de geschiedenis van Wassenaar toegankelijk voor inwoners, jongeren, scholen en bezoekers.
Daarmee ontstaat ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Een museale functie kan alleen duurzaam worden gerealiseerd wanneer de verantwoordelijkheden van de gemeente en de initiatiefnemer vooraf helder zijn. Wanneer de gemeente geen enkele financiële bijdrage aan inrichting of exploitatie wil leveren, dient zij aannemelijk te maken dat een kwalitatief volwaardige museale functie desondanks financieel haalbaar is.
Dat is naar onze mening een essentieel uitgangspunt voordat van initiatiefnemers kan worden verwacht dat zij een concreet museaal plan en een exploitatiemodel ontwikkelen.
Wat wordt precies bedoeld met “geen gemeentelijke bijdrage”?
Daarom is het van belang dat de gemeente haar financiële uitgangspunt nader concretiseert.
Gaat het om:
- geen bijdrage aan de museale inrichting;
- geen bijdrage aan de aanpassing van de ruimte voor museaal gebruik;
- geen structurele exploitatiesubsidie;
- geen bijdrage aan beheer en onderhoud;
- geen bijdrage aan energie, schoonmaak en beveiliging;
- geen bijdrage aan educatieve activiteiten;
- of gaat het om het uitgangspunt dat de gemeente in geen enkele vorm financieel verantwoordelijk wil zijn voor de museale functie?
Daarbij is ook van belang welke kosten bij de een eigenaar/beheerder blijven liggen en welke kosten aan een toekomstige museumorganisatie worden toegerekend.
Een kosteloze of sterk gesubsidieerde beschikbaarstelling van ruimte is immers óók een vorm van publieke ondersteuning. Hetzelfde geldt voor investeringen in gebouw, toegankelijkheid, veiligheid of andere voorzieningen die noodzakelijk zijn om een museale functie mogelijk te maken.
Zonder duidelijkheid hierover is het niet mogelijk om de financiële haalbaarheid serieus te beoordelen.
Voorkom een papieren haalbaarheid
Wij willen voorkomen dat een initiatiefgroep de opdracht krijgt om een prachtig museumconcept te ontwikkelen, terwijl vooraf al vaststaat dat de financiële basis daarvoor ontbreekt.
Een realistisch museumplan begint daarom niet alleen met de vraag:
“Is er belangstelling voor een museum?”
maar ook met de vraag:
“Onder welke financiële en organisatorische voorwaarden kan een museum duurzaam functioneren?”
Dat zijn twee kanten van dezelfde medaille.
Wanneer bijvoorbeeld uit een exploitatieonderzoek blijkt dat een kwalitatief volwaardig museum jaarlijks een bepaald bedrag nodig heeft, moet vervolgens inzichtelijk worden gemaakt welk deel realistisch kan worden opgebracht uit entreegelden, sponsoring, fondsen, donaties, vriendenbijdragen en overige inkomsten.
Het resterende bedrag is dan niet automatisch een probleem van de initiatiefnemer. Het is juist de uitkomst van de gezamenlijke vraag welke publieke functie Wassenaar voor haar inwoners wil realiseren en welke middelen daarvoor beschikbaar moeten worden gesteld.
Ons verzoek aan de gemeente
Wij verzoeken het college en de gemeenteraad daarom om, voordat verdere verwachtingen worden gewekt bij potentiële initiatiefnemers, duidelijkheid te geven over de financiële en organisatorische randvoorwaarden waaronder de gemeente een museale functie mogelijk acht.
Wij willen daarbij graag antwoord zien op ten minste de volgende vragen:
- Is de gemeente bereid financieel bij te dragen aan de realisatie van een museale functie?
- Is de gemeente bereid een structurele bijdrage aan de exploitatie te verstrekken wanneer uit een haalbaarheidsonderzoek blijkt dat dit noodzakelijk is?
- Welke kosten van het gebouw en de noodzakelijke voorzieningen worden door de gemeente of de eigenaar gedragen?
- Welke kosten worden bij een toekomstige museumorganisatie neergelegd?
- Welke vorm van huisvesting en tegen welke kosten kan aan een museum worden aangeboden?
- Is de gemeente bereid om samen met initiatiefnemers een reëel exploitatiemodel te ontwikkelen?
- Is de gemeente bereid om een eventuele gemeentelijke bijdrage afhankelijk te maken van concrete prestaties, bezoekersaantallen, maatschappelijke activiteiten of andere vooraf vast te stellen criteria?
Een dergelijke benadering maakt het mogelijk om gezamenlijk tot een realistisch en transparant model te komen.
Niet eerst een museum beloven, maar eerst de voorwaarden onderzoeken
Ons doel is nadrukkelijk niet om op voorhand een financiële claim bij de gemeente neer te leggen.
Ons doel is om te voorkomen dat een belangrijk initiatief wordt beoordeeld op basis van een financieel uitgangspunt dat de realisatie ervan bij voorbaat onmogelijk kan maken.
Wij zijn bereid om als initiatiefnemer tijd, energie en deskundigheid te investeren in het ontwikkelen van een Dorpsmuseum voor Wassenaar. Wij willen samen met andere betrokken inwoners, historische organisaties, culturele instellingen, bedrijven en fondsen onderzoeken wat mogelijk is.
Maar dat kan alleen serieus wanneer ook de gemeente duidelijkheid geeft over haar eigen rol en verantwoordelijkheid.
Een duurzame museale functie vraagt om een duurzaam partnerschap
Daarom pleiten wij ervoor om niet nu al de conclusie te trekken dat gemeentelijke financiële betrokkenheid uitgesloten is, maar eerst gezamenlijk de maatschappelijke ambitie, de noodzakelijke kwaliteit, de kosten en de mogelijke inkomsten in kaart te brengen.
Pas daarna kan naar onze mening op verantwoorde wijze worden vastgesteld of een museale functie haalbaar is.
Wij hopen dan ook dat de gemeente bereid is dit gesprek met initiatiefnemers, inwoners en andere betrokken partijen open te voeren.
Een Dorpsmuseum van en voor Wassenaar verdient een serieuze kans en daarbij is o.a. de betrokkenheid van de Historische Vereniging Oud Wassenaer strikt noodzakelijk.
Met vriendelijke groet,
Sterre Rooijakkers
Rob Gussekloo
Initiatiefnemers Dorpsmuseum Wassenaar
