Het bestuur van het Wassenaarse theater zegt groot belang te hechten aan de vrijheid van meningsuiting, maar annuleert vervolgens een voorstelling na maatschappelijke discussie. Hoe geloofwaardig is die vrijheid dan nog?
Op 4 november zou cabaretier Rogier Kahlmann met zijn voorstelling Trigger Warning optreden in Theater Warenar. De kaarten waren al in de verkoop. Ook ik had kaartjes gekocht. Maar het bestuur van Stichting Beheer Warenar besloot de voorstelling te annuleren.
Volgens een door Kahlmann aan mij verstrekte e-mailtekst heeft het bestuur zich beraden naar aanleiding van de maatschappelijke discussie rondom zijn voorstelling en ontvangen signalen. Vervolgens schrijft het groot belang te hechten aan artistieke vrijheid en vrijheid van meningsuiting, maar ook een eigen verantwoordelijkheid te hebben voor de uitstraling en uitgangspunten van Warenar.
En dus gaat de voorstelling niet door.
Artistieke vrijheid, maar alleen zolang die past bij de eigen uitgangspunten? Juist daarin schuilt de pijnlijke tegenstrijdigheid. Vrijheid van meningsuiting betekent weinig wanneer die alleen geldt voor opvattingen die niemand tegen de borst stuiten. De werkelijke waarde ervan blijkt wanneer iemand iets zegt wat anderen verwerpelijk, beledigend of simpelweg onprettig vinden.Geen kaartje kopen is ook een keuze
Niemand hoeft Kahlmann leuk te vinden. Zijn humor kan als grof, smakeloos of kwetsend worden ervaren. Iedereen mag daar kritiek op hebben, ertegen protesteren of besluiten zijn voorstelling niet te bezoeken.
Wie zich aan een voorstelling ergert, hoeft geen kaartje te kopen. Zo eenvoudig is het.
Waarom zou de afkeuring van anderen op zichzelf voldoende reden zijn om een reeds aangekondigde voorstelling te schrappen?
Een theater is geen smaakpolitie. Een artiest een podium bieden betekent niet dat het theater diens opvattingen onderschrijft.
Natuurlijk heeft een theater de vrijheid om zijn eigen programma samen te stellen. Maar er is een wezenlijk verschil tussen een artiest niet boeken en een reeds aangekondigde voorstelling, waarvoor kaarten zijn verkocht, alsnog schrappen na maatschappelijke discussie.
In de verstrekte motivering noemt het bestuur geen concrete ontoelaatbare uitingen, overtreden voorwaarden of veiligheidsrisico’s. Mogelijk waren er andere zwaarwegende redenen, maar die zijn niet kenbaar gemaakt.
Het kan overigens ook anders. Het Rensentheater in Emmen verdedigde in een door Kahlmann openbaar gemaakte reactie juist de ruimte voor verschillende stemmen, ongeacht politieke kleur. Een artiest boeken betekent immers niet dat je het overal met hem eens bent.Geld van álle Wassenaarders
Warenar presenteert zichzelf als een theater met een toegankelijk en gevarieerd programma. Voor Stichting Beheer Warenar staat in de gemeentelijke begroting 2026 bovendien € 80.780 aan subsidie opgenomen.
En daar blijft het niet bij. De gemeenteraad stelde in september 2025 € 5 miljoen beschikbaar voor renovatie, onderhoud, verduurzaming en herbestemming van het gemeentelijke gebouw De Warenar.
Vijf miljoen euro gemeenschapsgeld. Geld van álle Wassenaarders. Ook van inwoners die heel verschillend denken over politiek, cultuur en humor.
Die investering in het gebouw verplicht het theater niet iedere artiest te programmeren. Maar van een culturele voorziening die met zoveel gemeenschapsgeld wordt ondersteund, mag wel worden verwacht dat artistieke vrijheid en pluriformiteit serieus worden genomen.
Ik heb het bestuur op 29 oktober schriftelijk om uitleg gevraagd, onder meer over de ontvangen signalen, concrete bezwaren en eventuele veiligheidsrisico’s. Bij het afronden van dit artikel, na het verstrijken van de reactietermijn op 30 oktober, had ik geen inhoudelijke reactie ontvangen.Waar is de ruggengraat?
Juist een theater zou moeten begrijpen dat kunst en cabaret mogen schuren, provoceren en aanzetten tot discussie. Wie alleen ruimte biedt aan onomstreden geluiden, verdedigt geen pluriformiteit, maar vooral zijn eigen comfort.
Misschien is de annulering juridisch toegestaan. Dat maakt haar nog niet principieel juist of maatschappelijk verstandig.
Het bestuur van Warenar spreekt mooie woorden over artistieke vrijheid, maar zijn eigen motivering wekt de indruk dat die vrijheid moet wijken zodra de maatschappelijke weerstand te ongemakkelijk wordt.
Dat getuigt wat mij betreft van weinig ruggengraat.
Warenar, als artistieke vrijheid werkelijk tot uw uitgangspunten behoort, leg dan concreet uit waarom deze voorstelling niet mocht doorgaan. En als de doorslaggevende reden slechts was dat anderen zich aan Kahlmanns humor of opvattingen storen, heroverweeg dan uw besluit.
Een theater hoeft het niet met zijn artiesten eens te zijn. Het moet wel bestand zijn tegen het feit dat anderen dat evenmin zijn.
Chris van Putten
Inwoner van Wassenaar
Bronnen: door Rogier Kahlmann verstrekte correspondentie met Stichting Beheer Warenar; gemeentebegroting Wassenaar 2026; raadsbesluit van 22 september 2025 over De Warenar; openbaar gemaakte reactie Rensentheater Emmen.
