Wat betekent de grote asieldeal voor Wassenaar?

Wassenaar blijft de komende jaren veel meer asielzoekers opvangen dan de Spreidingswet voorschrijft. In ruil daarvoor nemen vier regiogemeenten andere opvang- en huisvestingstaken over. Volgens het college levert dat meer kansen op een sociale huurwoning op voor Wassenaarders. Ook ontvangt de gemeente extra geld van het Rijk. Maar wat betekenen de afspraken in de praktijk en hoe verhouden ze zich tot het coalitieakkoord?

Reacties

Afgelopen donderdag berichtte het Algemeen Dagblad over de grote asieldeal tussen vijf gemeenten in Haaglanden. Wassenaar gaat op Duinrell 488 asielzoekers opvangen voor Rijswijk, Westland, Leidschendam-Voorburg en Pijnacker-Nootdorp. Daarnaast zijn 262 plaatsen gereserveerd voor het Rijk. In het totaal worden er in eerste instantie 890 asielzoekers gehuisvest. 40 minder dan nu. Wassenaarders reageren op social media als het bericht over de mega asieldeal bekend wordt. Woorden als kiezersbedrog en onbetrouwbaar gemeentebestuur klinken. Ook oppositiepartijen laten van zich horen.

In een informatiebrief aan de gemeenteraad en in een nieuwsbericht legt het college uit waarom voor deze oplossing is gekozen en wat de gevolgen zijn.

Kleiner azc, maar nog altijd 590 plaatsen in 2029

Het azc op Duinrell telt volgens de planning in 2027 nog 930 opvangplaatsen. In 2028 worden dat er 890 en vanaf 2029 blijven er 590 over. Dat is aanzienlijk meer dan de 150 plaatsen die als uitgangspunt in het coalitieakkoord staan.

Het college onderzocht ook de mogelijkheid om terug te gaan naar 150 plaatsen. In dat geval zou Wassenaar zelf verantwoordelijk blijven voor de huisvesting van statushouders en Oekraïense ontheemden. Uiteindelijk koos het college voor een groter azc met regionale uitruil afspraken.

Wat beloofden de coalitiepartijen?

In hun verkiezingsprogramma’s legden VVD, D66 en Lokaal Wassenaar! verschillende accenten. De VVD wilde een maximale omvang van 140 plekken (volgens de Spreidingswet) voor het azc en meer opvang van gezinnen. D66 sprak zich positief uit over de bestaande opvang, terwijl Lokaal Wassenaar het belang van regionale samenwerking benadrukte.

In het coalitieakkoord spraken de drie partijen vervolgens af het azc na afloop van de huidige afspraken in 2028 te verkleinen. De aantallen uit de Spreidingswet vormen daarbij het uitgangspunt. Ook wil de coalitie meer gezinnen opvangen en geen asielzoekers uit veilige landen of alleenstaande minderjarige vreemdelingen meer huisvesten.

Het akkoord biedt echter ook ruimte voor extra opvangplaatsen als andere gemeenten in ruil daarvoor statushouders huisvesten. Van die mogelijkheid maakt het college nu gebruik. De afspraken passen daarmee binnen de ruimte die het coalitieakkoord biedt, al wordt het AZC daardoor veel minder verkleind  dan het oorspronkelijke uitgangspunt.

Komen er echt meer woningen beschikbaar?

Op het eerste gezicht lijken de afspraken gunstig voor Wassenaarse woningzoekenden. Rijswijk en Westland nemen de komende vijf jaar de huisvesting van bijna 250 statushouders over. Daardoor hoeft Wassenaar in principe geen sociale huurwoningen meer voor deze groep te gebruiken. Maar hoeveel woningen levert dat daadwerkelijk op?

De jaarlijkse taakstelling betreft ongeveer 48 personen en geen 48 afzonderlijke woningen. Een gezin met meerdere statushouders kan bijvoorbeeld samen één woning betrekken. Bovendien maakt Wassenaar deel uit van Woonnet Haaglanden. Ook woningzoekenden uit andere gemeenten kunnen reageren op sociale huurwoningen in Wassenaar.

Hoeveel extra woningen daadwerkelijk beschikbaar komen en welk deel daarvan naar Wassenaarders gaat, vermeldt het college niet. In 2024 kwamen er in het totaal 161 sociale huurwoningen beschikbaar en de inschatting is, dat dat voor 2025 ook geldt. Bij de toewijzing hiervan kan de gemeente Wassenaar echter gebruik maken van haar recht om de helft van de beschikbare woningen te bestemmen voor Wassenaarders. Voor de andere helft dingen Wassenaarders mee met kandidaten uit Haaglanden. In Wassenaar waren er  begin 2026 ruim 3100 woningzoekenden voor een sociale huurwoning.

Wat gebeurt er met de Oekraïners?

Ook voor Oekraïense ontheemden hebben de afspraken gevolgen. Gemeente Pijnacker-Nootdorp neemt in 2027 en 2028 de opvang van 110 mensen over. Voor de jaren daarna neemt deze gemeente een inspanningsverplichting over voor maximaal 139 opvangplaatsen.

In Wassenaar verblijven momenteel onder meer 50 Oekraïense ontheemden in Villa Sijthoff. Deze opvanglocatie sluit volgens de informatiebrief in juli 2027.Het vertrek van de Oekrainers heeft geen verdere gevolgen voor de woningmarkt in Wassenaar.

Voor Oekraïense gezinnen met schoolgaande kinderen onderzoekt de gemeente of zij in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen.

Extra inkomsten voor Wassenaar

De opvang levert de gemeente ook geld op. In de financiële plannen was eerder rekening gehouden met een structurele daling van de gemeentefondsbijdrage van netto 900.000 euro bij een vermindering naar 150 opvangplaatsen.

Met de nieuwe afspraken verwacht Wassenaar in 2027 ongeveer 1,3 miljoen euro en in 2028 circa 1,24 miljoen euro uit het gemeentefonds te ontvangen. Vanaf 2029 gaat het om 825.000 euro per jaar.

Daarnaast ontvangt de gemeente over de periode 2027 tot en met 2031 ongeveer 880.000 euro aan specifieke rijksuitkeringen. Het ministerie stelt bovendien eenmalig 500.000 euro beschikbaar voor de overgang naar een kleiner azc in 2028.

Volgens het college hebben financiële overwegingen geen directe rol gespeeld bij de keuze. Wel levert het grotere azc de gemeente meer inkomsten op dan eerder was begroot.

Hoe nu verder?

Het college wil op Duinrell meer gezinnen opvangen en geen alleenstaande minderjarige vreemdelingen, asielzoekers uit veilige landen of bewoners van de zogenoemde Top-X-lijst. Daarover moeten nog afspraken met het COA worden gemaakt.

Ook de toekomst van de opvanglocatie is nog niet definitief geregeld. De huidige overeenkomsten met het COA en de eigenaar van Duinrell lopen in maart 2028 af.

De gemeenteraad kan op 24 november a.s. aandachtspunten meegeven. Twee dagen later wil het college de afspraken definitief doorgeven aan de provincie. Belangrijk is daarbij ook hoe het gemeentebestuur het vertrouwen van de Wassenaarse inwoners behoudt.

Daarmee zijn nog niet alle vragen beantwoord. Vooral de gevolgen voor Wassenaarse woningzoekenden, de toekomstige samenstelling van de bewonersgroep en de afspraken over de omvang van het azc moeten de komende tijd duidelijk worden.