Luister… dit moet je eigenlijk tegen iedereen vertellen. Regelmatig loop ik door ons mooie dorp Wassenaar en dan denk ik: Wat hebben we het hier eigenlijk goed voor mekaar. Mooie lanen, bomen die ouder zijn dan de meeste inwoners, honden die keurig met hun baasjes wandelen (hoewel ik nog wel de nodige keutels op mijn voetpad vindt) en mensen die elkaar nog gewoon groeten. Maar er zijn soms zijn van die onderwerpen waar we het liever niet over hebben. Terwijl ze wél belangrijk zijn. Sterker nog: levensbelangrijk.
Ik ga het met u hebben over twee dingen die misschien niet meteen in één adem genoemd worden, maar die allebei te maken hebben met één simpel menselijk gegeven: als het er op aankomt, moet er hulp zijn.
Ik heb het over AED’s… en over openbare toiletten.
Het kastje dat een leven kan redden
Nou ken ik een hoop dingen uit mijn tijd als nachtwaker bij Huize De Paauw, maar een AED… dat hadden we vroeger niet. Toen was het: iemand zakt in elkaar en iedereen roept “bel een dokter!” Tegen de tijd dat die er was, was het soms al te laat.
Tegenwoordig hangen er overal van die groene kastjes met een hartje erop. Dat zijn dus AED’s, Automatische Externe Defibrillatoren. Moeilijke woorden voor een apparaat dat eigenlijk iets heel eenvoudigs doet: het kan een hart weer op gang helpen.
Als iemand een hartstilstand krijgt, dan telt elke minuut. Binnen zes minuten moet er eigenlijk hulp zijn. Daarna wordt de kans op overleven snel kleiner. Met een AED kan je het hartritme als het ware een zetje geven. Een schokje. Niet zomaar natuurlijk, dat apparaat denkt zelf na. Als het niet nodig is, doet-ie niks. Maar als het wél nodig is, kan het het verschil maken tussen leven en dood.
En nou komt het mooie: iedereen kan zo’n ding gebruiken. Je hoeft geen dokter te zijn. Het apparaat praat tegen je. “Plak de elektroden op de borst.” “Blijf van de patiënt af.” Dat soort dingen. Zelfs ik, met m’n klompen aan en hond Bikkie naast me, zou het kunnen.
En nou komt er iets wat ik eigenlijk moet vertellen.
Laatst stelde mevrouw Francoise van Leeuwen van Hart voor Wassenaar in de gemeenteraad een paar vragen over die AED’s. Gewoon, omdat ze wilde weten hoe het nou precies zit in ons dorp.
Hoeveel zijn er? Zijn ze dag en nacht bereikbaar? En zijn er plekken waar je dus pech hebt als er iets gebeurt?
Nou, het antwoord van de gemeente was best interessant.
In Wassenaar zijn er 42 AED’s die dag en nacht bereikbaar zijn. Die worden onderhouden door Stichting Hart Veilig Wassenaar. De gemeente zelf beheert ze niet rechtstreeks, maar helpt de stichting met geld en ondersteuning. Dat kost zo’n € 4.600 per jaar. Als je bedenkt dat zo’n kastje een leven kan redden, is dat eigenlijk nog geen geld. Maar… er zit ook een klein probleem.
Sommige AED’s hangen binnen in winkels. En als de winkel dicht is, kan je er dus niet bij. En in de duinen zijn er ook plekken waar er niet binnen zes minuten eentje bereikbaar is. Dat noemen ze officieel “witte vlekken”. Klinkt heel netjes, maar het betekent gewoon: daar hangt er nog geen.
De gemeente heeft nu gezegd dat ze samen met Stichting Hart Veilig Wassenaar gaan kijken hoe dat beter kan. Misschien extra kastjes buiten plaatsen. Zo’n buitenkast kost trouwens ongeveer € 2.500.
En er komt waarschijnlijk ook een samenwerking met HartslagNu. Dat is het landelijke systeem dat burgerhulpverleners oproept als iemand een hartstilstand krijgt. Dat kost ongeveer zes cent per inwoner per jaar. Zes cent. Daar koop je tegenwoordig nog geen dropje meer voor (Ik wel vroeger bij Daadje in de Achterweg maar dat is lang geleden!) maar misschien wel een beetje extra zekerheid.
Maar ja… dan moet je wél weten waar zo’n kastje hangt.
En daar ging ik dus eens over nadenken toen ik laatst langs het Plein liep. Want stel je voor: iemand zakt in elkaar bij de Dorpskerk. Dan moet je niet eerst een kwartier gaan zoeken waar zo’n ding hangt.
Gelukkig zijn er in Wassenaar heel wat plekken waar ze hangen. Bij kerken, scholen, sportlocaties, flats en zelfs bij sommige woningen. Bijvoorbeeld bij het gemeentehuis, bij de Kievitskerk, bij het Sterrenbad, bij Duinstede, bij Amorosa en bij verschillende appartementencomplexen in het dorp.
Zelfs bij de Wassenaarseslag zijn ze te vinden, bij strandtenten en bij de Badmeester. Handig als iemand zich verslikt in een portie kibbeling of na een stevige strandwandeling ineens het licht uit ziet gaan.
In totaal zijn er tientallen AED’s verspreid door het dorp. Maar eerlijk is eerlijk: de meeste mensen lopen er gewoon langs zonder het te zien.
En dat is eigenlijk zonde. Want je zou er maar één nodig hebben.
De buren van Voorschoten
Kijk, bij de buren in Voorschoten hebben ze iets moois gedaan. Daar hebben inwoners samen geld ingezameld nadat een AED was vernield rond Koningsdag. Kast stuk, apparaat weg. Hartveiligheid foetsie.
Maar wat gebeurde er? De inwoners zamelden geld in, kochten een nieuwe kast én een nieuwe AED. Gewoon samen. Omdat iedereen weet: dit kan ons allemaal overkomen. Daar hebben ze inmiddels 53 AED’s en meer dan 280 burgerhulpverleners. Mensen die een cursus hebben gedaan en meteen opgeroepen worden als ergens een hartstilstand is. Dat vind ik dus mooi. Dat is dorpskracht. In het Oosten van het land, waar ik graag mag zijn, hebben ze daar een mooi woord voor: naoberschap. Dat is samen zorgen dat niemand er alleen voor staat. Misschien moeten we in Wassenaar ook nog eens goed kijken of we genoeg van die burgerhulpverleners hebben.
(Knip het uit en plak het op de koelkast)
Waar staan de AED’s in Wassenaar?
●Ammonslaantje 40 (boerderij)
●Anemonenweg 17 (Sint Jan Baptist basisschool)
●Araweg 12 (woning)
●Van Bommellaan 40 (woning)
●Bloemcamplaan 52 (Bloemcampschool)
●Van Brienenlaan 7 (woning)
●Buurtweg 113A (huisartsenpraktijk Van Dongen)
●Charlottestraat 5, Kerkehout (buurtverenigingsgebouw)
●(Van Cranenburchlaan 31 (ex.St. Jozefkerk) voorlopig even niet
●Deijlerweg 208 (Verzorgingshuis Duinstede)
●Dirk de Raetlaan 43-84 (hal flatgebouw)
●Van Duivenvoordelaan 274-414 (hal middelste flatgebouw)
●Eikendael (transformatorhuisje, tegenover nr. 42)
●Generaal Winkelmanlaan 2 (zwembad Sterrenbad, Sport Plaza)
●Hallekensstraat 35 (Florence)
●Van Heeckerenstraat 2a (kantoor Rode Kruis)
●Het Kerkehout 20, Kerkehout (kookatelier)
●Hofcampweg 87 (Woningbouwvereniging St. Willibrodus)
●Hoogheemraadstraat 21 (woning)
●Johan de Wittstraat 45 (Gemeentehuis)
●Jonkerlaan 90 (appartementencomplex De Burcht)
●Katwijkseweg 19 (Overdevest Tulpen & Zo)
●Kerkstraat 77 (Sint-Willibrordus Kerk)
●Lange Kerkdam 22 (ex.Rabobank)
●Kerkdam 46 (NPB Kerk, hoofdingang)
●Van Ommerenpark 200 (Johannahuis)
●Oostdorperweg 206c (buiten-showtuin JK van den Dool BV)
●Oranjelaan 2 (Kievitskerk)
●Papewegse Hof 12 (woning)
●Plein 3 (Dorpskerk)
●Raadhuislaan 10 (woning)
●Raaphorstlaan 25 (Raephorst service appartementen)
●Schouwweg 81 (appartementencomplex Wavopark)
●Stadhoudersplein 1 (Fysiotherapie Centrum Stadhoudersplein)
●Starrenburglaan 195 (Fysiotherapiepraktijk Starrenburglaan)
●Stoeplaan 2-4 (Goede Herder Kerk)
●Storm van ‘s-Gravesandeweg 95 (woning)
●Strandwal 87 (appartementengebouw)
●Vinkenburglaan 33-57 (appartementencomplex)
●Vorenbroekstraat 1 (appartementencomplex)
●Vleysmanlaan 4 (woning)
●Wassenaarseslag 15 (Brasserie De Badmeester)
●Wassenaarseslag 26 (Fletcher Boutique Hotel Duinoord)
●Wassenaarseslag 29 – tijdens strandseizoen (Strandpaviljoen Sport)
●Wassenaarseslag – tijdens strandseizoen (Windhoek kitesurfschool)
●Zijllaan 57 (Messiaskerk)
●Van Zuylen van Nijeveltstraat 8a (Kaptein Chiropractie)
●Van Zuylen van Nijeveltstraat 313 (verzorgings-/verpleeghuis Amorosa)
En dan… het andere onderwerp
Ik hoor u al denken: Sam, waar ga je nou weer heen met je verhaal?
Er zijn in Nederland tussen de twee en vier miljoen mensen die last hebben van incontinentie. Dat betekent: soms plotseling moeten plassen… of erger… zonder dat je het tegen kan houden.
Meer dan 10 procent van de vrouwen heeft er last van, en ook bij mannen komt het voor. En dan heb ik het nog niet eens over mensen met darmproblemen, stomadragers of mensen die medicijnen gebruiken waardoor ze ineens naar de wc moeten.
Voor die mensen is een middagje winkelen soms een hele onderneming.
Je loopt door een onbekende stad, je voelt dat het begint te dringen… en dan denk je: waar is hier in vredesnaam een toilet?
Geen bordje. Geen pijl. Geen idee.
En ja, je kan een winkel binnenlopen en vragen. Maar probeer dat maar eens als je al half in paniek bent. Dan wordt het ineens een race tegen de klok.
Als je moet, dan móét je
Iedereen kent dat gevoel wel. Je zit in de auto, je hebt net een kop koffie op… en ineens denk je: oei. Maar voor sommige mensen is het geen “oei”.
Het is nu meteen.
Daarom pleit de Toiletalliantie – een club van artsen en patiëntenorganisaties – al jaren voor meer openbare toiletten. Nederland loopt daarin achter op veel andere landen.
We hebben ongeveer 8.000 openbare toiletten. Dat klinkt veel, maar in de praktijk blijkt het vaak lastig er één te vinden. En als je wordt geweigerd bij een winkel of restaurant – wat dus écht gebeurt – dan kan je dat tegenwoordig zelfs melden bij een speciaal meldpunt: WC-weigering. Dat zegt eigenlijk al genoeg.
Mensen die darmproblemen hebben, stomadragers of mensen die medicijnen gebruiken beschikken vaak over een toiletpasje. Op dat pasje, voorzien van een pasfoto staat te lezen: Ik moet met spoed gebruik maken van het toilet, omdat ik hiervoor een medische reden heb. Dank u wel, ik waardoor uw hulp.
Die pas is te verkrijgen bij de verschillende organisaties, waarvoor u wel moet zijn aangesloten, die zich bezighouden op het gebied van maag, darm en lever.
Gelukkig gebeurt er iets
Maar laat ik ook eens iets positiefs zeggen, dat doen we te weinig. En eerlijk is eerlijk: in Wassenaar zijn de laatste jaren wél stappen gezet.
Er zijn inmiddels een paar zelfreinigende openbare toiletten geplaatst. En nog rolstoeltoegankelijk ook. Je vindt ze bijvoorbeeld:
- Op de Wassenaarse Slag
- In het centrum bij de Berkhei
- Aan de Dr. Mansveltkade bij de speeltuin
Daarnaast kan je tijdens openingstijden terecht bij de bibliotheek. In Meijendel zijn er toiletten: bij het pannenkoekenrestaurant en bij het bezoekerscentrum De Tapuit. En via het initiatief Hoge Nood stellen sommige winkels en horeca hun toilet open voor bezoekers. Tijdens het strandseizoen kan je natuurlijk ook terecht bij de strandtenten. Het is dus niet hopeloos. Maar het kan altijd beter.
Sam’s eenvoudige conclusie
Als je er zo over nadenkt, gaan deze twee onderwerpen eigenlijk over precies hetzelfde. Het moment dat je hulp nodig hebt.
Bij een hartstilstand is dat een AED. Bij hoge nood is dat een toilet.
Allebei dingen waar je liever niet te lang naar moet zoeken.
Dus mijn advies, wandelend door het dorp met hond Bikkie naast me, is simpel: Kijk eens om je heen.
Zie je ergens een groen kastje met een hartje? Onthoud waar het hangt.
En zie je ergens een bordje met ‘toilet’, onthoud dat ook.
Want op een dag kan het zomaar gebeuren dat je denkt:
“Waar was dat ook alweer…?”
En geloof me. Op dat moment ben je héél blij dat je het weet. Nou ja… u heeft het niet van mij hoor.
Maar zeg nou zelf…
In een dorp waar mensen nog naar elkaar omkijken, hoort dat er gewoon bij.
Sam Babbel
